शेती ही सर्वात जुनी आणि महत्त्वाची मानवी क्रियाकलापांपैकी एक आहे, परंतु २१ व्या शतकात तिला हवामान बदल, लोकसंख्या वाढ, अन्न सुरक्षा आणि पर्यावरणीय शाश्वतता यासारख्या अनेक आव्हानांचा सामना करावा लागत आहे. या आव्हानांना तोंड देण्यासाठी, शेतकऱ्यांनी नवीन तंत्रज्ञानाचा अवलंब करणे आवश्यक आहे जे त्यांना त्यांची कार्यक्षमता, उत्पादकता आणि नफा सुधारण्यास मदत करू शकतील. या तंत्रज्ञानांपैकी एक म्हणजे ड्रोन किंवा मानवरहित हवाई वाहने (UAV) आहेत, जी कृषी अनुप्रयोगांसाठी विविध फायदे देऊ शकतात.
ड्रोन हे असे विमान आहेत जे मानवी पायलटशिवाय उडू शकतात. ते ग्राउंड स्टेशनद्वारे दूरस्थपणे नियंत्रित केले जाऊ शकतात किंवा पूर्व-प्रोग्राम केलेल्या सूचनांवर आधारित स्वायत्तपणे ऑपरेट केले जाऊ शकतात. ड्रोन विविध प्रकारचे सेन्सर आणि पेलोड वाहून नेऊ शकतात, जसे की कॅमेरे, जीपीएस, इन्फ्रारेड, मल्टीस्पेक्ट्रल, थर्मल आणि लिडार, जे हवेतून डेटा आणि प्रतिमा गोळा करू शकतात. ड्रोन फवारणी, बीजनिंग, मॅपिंग, देखरेख आणि सर्वेक्षण यासारखी कामे देखील करू शकतात.
शेतीमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या ड्रोनचे दोन मुख्य प्रकार आहेत: फिक्स्ड-विंग आणि रोटरी-विंग. फिक्स्ड-विंग ड्रोन हे पारंपारिक विमानांसारखेच असतात, ज्यांचे पंख उचलण्यास आणि स्थिरता प्रदान करतात. ते रोटरी-विंग ड्रोनपेक्षा वेगाने आणि जास्त वेळ उडू शकतात, परंतु त्यांना टेकऑफ आणि लँडिंगसाठी देखील अधिक जागा आवश्यक असते. रोटरी-विंग ड्रोन हे हेलिकॉप्टरसारखे असतात, ज्यामध्ये प्रोपेलर असतात जे त्यांना कोणत्याही दिशेने फिरण्यास आणि हालचाल करण्यास अनुमती देतात. ते उभ्या दिशेने उड्डाण करू शकतात आणि उतरू शकतात, ज्यामुळे ते लहान शेतात आणि असमान भूभागासाठी योग्य बनतात.
शेतीमध्ये ड्रोनचा वापर विविध कारणांसाठी केला जाऊ शकतो, जसे की:
अचूक शेती:ड्रोन पिकांचे आणि शेतांचे उच्च-रिझोल्यूशन डेटा आणि प्रतिमा गोळा करू शकतात, ज्याचे विश्लेषण सॉफ्टवेअरद्वारे केले जाऊ शकते जेणेकरून पिकांचे आरोग्य, मातीची गुणवत्ता, पाण्याचा ताण, कीटकांचा प्रादुर्भाव, तणांची वाढ, पोषक तत्वांची कमतरता आणि उत्पन्नाचा अंदाज याबद्दल अंतर्दृष्टी मिळू शकेल. यामुळे शेतकऱ्यांना त्यांचे इनपुट आणि आउटपुट ऑप्टिमाइझ करण्यास, कचरा आणि खर्च कमी करण्यास आणि नफा वाढविण्यास मदत होऊ शकते.
पिकांवर फवारणी:ड्रोन पिकांवर खते, कीटकनाशके, तणनाशके, बुरशीनाशके, बियाणे आणि सुकवणारे पदार्थ अचूक आणि कार्यक्षमतेने फवारू शकतात. पारंपारिक पद्धतींपेक्षा कमी वेळेत ते जास्त जमीन व्यापू शकतात, तर कामगार आणि पर्यावरणीय धोके कमी करतात.
फील्ड मॅपिंग:ड्रोन जीपीएस आणि इतर सेन्सर वापरून शेतांचे आणि पिकांचे तपशीलवार नकाशे तयार करू शकतात. हे नकाशे शेतकऱ्यांना त्यांच्या कामांचे नियोजन करण्यास, त्यांच्या प्रगतीवर लक्ष ठेवण्यास, समस्या ओळखण्यास आणि त्यांच्या निकालांचे मूल्यांकन करण्यास मदत करू शकतात.
क्षेत्र व्यवस्थापन:ड्रोन शेतकऱ्यांना रिअल-टाइम माहिती आणि अभिप्राय देऊन त्यांच्या शेतांचे व्यवस्थापन अधिक प्रभावीपणे करण्यास मदत करू शकतात. ते पीक तपासणी, सिंचन वेळापत्रक, पीक रोटेशन नियोजन, मातीचे नमुने घेणे, ड्रेनेज मॅपिंग इत्यादी कामे देखील करू शकतात.
ड्रोन केवळ शेतकऱ्यांसाठीच उपयुक्त नाहीत तर संशोधक, सल्लागार, कृषीशास्त्रज्ञ, विस्तार एजंट, विमा कंपन्या, सरकारी संस्था आणि कृषी क्षेत्रातील इतर भागधारकांसाठी देखील उपयुक्त आहेत. ते निर्णय घेण्यास आणि धोरण ठरवण्यास मदत करणारे मौल्यवान डेटा आणि अंतर्दृष्टी प्रदान करू शकतात.
शेतीच्या भविष्यात ड्रोनची महत्त्वाची भूमिका असेल अशी अपेक्षा आहे कारण ते अधिक परवडणारे, सुलभ, विश्वासार्ह आणि बहुमुखी बनतील. मार्केट्सअँडमार्केट्सच्या अहवालानुसार, कृषी ड्रोनची जागतिक बाजारपेठ २०२० मध्ये १.२ अब्ज डॉलर्सवरून २०२५ पर्यंत ५.७ अब्ज डॉलर्सपर्यंत वाढण्याचा अंदाज आहे, जो ३५.९% च्या चक्रवाढ वार्षिक वाढीच्या दराने (CAGR) आहे. या वाढीचे मुख्य कारण म्हणजे अन्न सुरक्षेची वाढती मागणी; अचूक शेतीचा वाढता अवलंब; पीक देखरेखीची वाढती गरज; कमी किमतीच्या ड्रोनची उपलब्धता; ड्रोन तंत्रज्ञानाची प्रगती; आणि सहाय्यक सरकारी धोरणे.
ड्रोन हे आधुनिक शेतीसाठी एक नवीन साधन आहे जे शेतकऱ्यांना त्यांच्या आव्हानांवर मात करण्यास आणि त्यांचे ध्येय साध्य करण्यास मदत करू शकते. ड्रोनचा सुज्ञपणे आणि जबाबदारीने वापर करून, शेतकरी जागतिक बाजारपेठेत त्यांची कार्यक्षमता, उत्पादकता, नफा, शाश्वतता आणि स्पर्धात्मकता सुधारू शकतात.
पोस्ट वेळ: सप्टेंबर-१५-२०२३